O muzyce... przy flecie prostym

Multimedialny Podręczny Słowniczek Muzyczny



transponujące instrumenty (zob. *transpozycja)


- instrumenty, które zachowują różnicę stałego *interwału pomiędzy wysokością wydawanego dźwięku a jego notacją;
należą tu:
   a) instrumenty transponujące o *oktawę, np. flet mały (*pikolo), dla którego dźwięki notuje się o oktawę niżej, aniżeli brzmią, ze względu na wysoką skalę instrumentu, a więc w celu uniknięcia zbyt dużej i nieczytelnej ilości linii dodanych nad pięciolinią, pikolo zatem jest instrumentem transponującym o oktawę w górę;
z podobnych względów dźwięki gitary czy kontrabasu notuje się o oktawę wyżej niż brzmią w rzeczywistości, zachodzi więc tu transpozycja o oktawę w dół;
   b) instrumenty dęte transponujące o różne interwały;
tzw. dźwięk zasadniczy odpowiadający pełnej długości piszczałki (przy zamkniętych wszystkich otworach bocznych) jest w różnych instrumentach dętych różny i nadaje nazwę stroju danego instrumentu, np. trąbka Es (w stroju Es) - transponująca o małą tercję w górę, klarnet B (w stroju B) - transponujący o wielką sekundę w dół, trąbka F - transponująca o kwartę czystą w górę, itp.;
wysokość wydobywanych dźwięków pokrywa się z notacją tylko dla instrumentów w stroju C, np. zanotowana gama C-dur brzmieć będzie na klarnecie B jak B-dur, na klarnecie A - jak A-dur, na trąbce Es - jak Es-dur, itd.;
aby instrumenty te wykonały faktycznie gamę C-dur, należy dla klarnetu B napisać gamę D-dur, dla klarnetu A - Es-dur, dla trąbki Es - A-dur itp. w myśl faktu, że klarnet B transponuje o sekundę w dół, klarnet A - o małą tercję w dół, trąbka Es - o małą tercję w górę itd.;
do instrumentów dętych transponujących należą przede wszystkim odmiany fletu wielkiego, odmiany oboju, klarnety, odmiany fagotu, saksofony, sarusofony, rogi, trąbki, kornety, sakshorny.



źródło: Jerzy Habela, Słowniczek muzyczny, PWM 1991.

powrót